Truskawiec - byłe polskie słynne uzdrowisko

Historia miasta Truskawiec
Pierwsze wzmianki pochodzą z roku 1427 jako część polskich dóbr królewskich. Natomiast pierwsze pisemne wspomnienie o Truskawcu jest z 1469 roku. Znaleziska archeologiczne, w tym siekiera rzymska (IV wiek n.e.), wskazują, że obszar Truskawca mógł być sceną walki plemion gotów z podkarpackimi plemionami prowadzonych przez karpi - z jednej strony, i z legionami Cesarstwa Rzymskiego - z drugiej strony. 
Właściwości lecznicze wody Truskawieckiej były znane od dawna, po raz pierwszy zostały opisane przez lekarza królewskiego Wojciecha Oczko w 1578. Gabriel Zhonchinski, autor książki "Historia naturalnego", która ukazała się w 1721, wskazał, że w Truskawcu, jak i w innych wioskach gminy Drohobycz wydobywają ropę naftową, a wodę, która jej towarzyszy, ludzie pili dla leczenia wielu chorób. Pierwsze poważne badania wody zostały przeprowadzone przez niemieckich naukowców N.Fihtel i B.Hake. Stanisław Staszic w swojej pracy, która została opublikowana w 1805 roku, napisał, że oprócz soli wydobywają ozokeryt (wosk górski) i ropę naftową, którą po destylacji używają do oświetlenia ulic. I to - na początku XIX wieku! 
W 1827 roku powstały tu pierwsze niewielkie zakłady kąpielowe oraz cztery domy dla gości. W 1835 roku powstał zalążek uzdrowiska. W 1836 roku Józef Micewski, przy wsparciu Agenora Gołuchowskiego rozpoczął budowę łazienek zdrojowych. W tym czasie, zbudowano pomieszczenie dla pierwszych 8 wanien. 
Analizę chemiczną wody mineralnej "Naftusia" po raz pierwszy zrobił lwowski naukowiec, aptekarz i chemik Theodor Torosiewicz w 1836 roku. Ten słynny naukowiec jest bardziej znany jako wynalazca lampy naftowej. 
W 1853 Truskawiec odwiedził młodszy brat cesarza Franciszka Józefa, arcyksiążę Karol Ludwik, co spowodowało znaczny wzrost przybywających kuracjuszy. W 1870 Truskawiec przeszedł w ręce skarbu państwa.
W 1892 roku zbudowano salę do inhalacji systemem Vaszmuta. I z tym Truskawiec natychmiast wzrósł do poziomu kurortów o znaczeniu europejskim, takich jak Rihengal i Wiesbaden. Budują się hotele, wille, pensjonaty.  W parku zdrojowym znajduje się pomnik poświęcony Adamowi Mickiewiczowi, wystawiony w 1898 - 1900 przez polskich mieszkańców Truskawca w setną rocznicę urodzin poety, jest on dziełem Tadeusza Barącza. W 1911 Truskawiec przechodzi w ręce spółki której prezesem zostaje Rajmund Jarosz. Nowy właściciel natychmiast rozpoczyna aktywną europeizacje kurorty. Najpierw elektryfikacja Truskawca, zostają oświecone pomieszczenia kurortowe i wille, ale także ulica i Park Miejski. W 1911 zbudowano tu dworzec kolejowy, który łączy Truskawiec z Lwowem, Wiedniem, Krakowem, Poznaniem, Berlinem i Warszawą.  W 1913 roku Truskawiec otrzymał Złoty Medal za wielkie postępy w rozwoju kurortu i jego bazy leczniczej. Tempo zmian jest imponujące, ci którzy przegapili kilka sezonów po przybyciu do Truskawca, nie mogą go rozpoznać. W 1913 roku w Truskawcu przebywało już 5000 kuracjuszy.  W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Truskawiec w powiecie drohobyckim. Rozwija się infrastruktura, buduje się nową klinika i nowa obwodnica Truskawca. W tym okresie było to najmłodsze i bardzo modne uzdrowisko w Polsce. Na Pomiarkach zgodnie z wszystkimi standardami europejskimi zostało założone jezioro kąpielowe, zbudowano korty, place sportowe. Brzegi jeziora były pokryte złotym piaskiem morskim.  O rozwoju kurortu świadczą dane. Jeśli w 1923 roku było 6080 turystów, to już w 1927 roku liczba odwiedzających drastycznie wzrosła - do 12.633 ludzi. W 1931 roku ośrodek odwiedziło 14659 osób, a w 1933 niewiarygodna na ten czas liczba aż 17.000 osób. Tak więc, Truskawiec stał się jednym z największych w Europie ośrodków uzdrowiskowych.   W okresie II Rzeczypospolitej w Truskawcu zbudowano 286 wilii, hoteli i pensjonatów. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Truskawiec trzykrotnie otrzymał złoty medal jako najlepsze uzdrowisko Polski.
17 sierpnia 1929 zostało otwarte Muzeum Nauki Naturalnej, w której  znajdowała się do 1939 roku bogata kolekcja związana z historią i rozwojem Truskawca.

 
Sól, nie truskawki - o pochodzenie nazwy Truskawiec (Трускавець) toczą się spory. Jedni wywodzą ją od zniekształconego… litewskiego słowa druskas czyli sól, gdyż wydobywano ją tu już w średniowieczu. A ziemie ruskie Wielkiego Księstwa Litewskiego były głównym partnerem handlowym tutejszego Truskawca. Inni sądzą, że pochodzi ona od słowiańskiego imienia Truszko lub Trusko. Faktem jest, że pierwsze wzmianki o tej miejscowości, jako należącej do polskich dóbr królewskich, pochodzą z lat 1427 i 1469. Według źródeł ukraińskich wcześniej tereny te należały do ruskiego księstwa Halicko-Włodzimierskiego.



W okresie międzywojennym wypoczywali tu m.in. Stanisław Wojciechowski, Józef Piłsudski (który leczył tu nieżyt żołądka), gościł premier Austrii z małżonką, prezydent Estonii i prezydent Turcji. Innymi znanymi kuracjuszami byli: Leon Sapieha,Wincenty Witos, Ignacy Daszyński, Eugeniusz Bodo, Adolf Dymsza, Julian Tuwim, Stanisław Witkiewicz, Bruno Schulz, Zofia Nałkowska, Stanisława Walasiewiczówna, Halina Konopacka i Janusz Kusociński.
W 1928 roku uzdrowisko odkupiła spółka akcyjna, na czele której stał Rajmund Jarosz (założyciel pierwszego towarzystwa ubezpieczeniowego w przemyśle naftowym, późniejszy prezydent Drohobycza i prezes Związku Uzdrowisk Polskich).

 W dwudziestoleciu liczba kuracjuszy wzrosła kilkakrotnie, zbudowano blisko 300 willi, pensjonatów i hoteli. Niezwykle dynamicznie uzdrowisko rozwinęło się w czasach sowieckich, gdy otrzymało rangę związkowego uzdrowiska CCCP. Obecnie Truskawiec prosperuje w niepodległej Ukrainie, przyciągając kuracjuszy z Polski, Ukrainy, Niemiec i całego świata.


29 sierpnia 1931 roku w Truskawcu zamachowcy z OUN zastrzelili Tadeusza Hołówkę. Wczesnym wieczorem dwóch młodych ludzi przekradło się na teren pensjonatu prowadzonego przez siostry unickie. Weszli niepostrzeżenie do prywatnych pokoi i strzelili kilkakrotnie do odpoczywającego 42-letniego Hołówki. Napastnicy zostali ujęci dopiero półtora roku później podczas nieudanego napadu na pocztę i urząd skarbowy w Gródku Jagiellońskim. Do zamachu przyznali się wówczas schwytani Wasyl Biłas i Dmytro Danyłyszyn. W czasach Ukraińskiej SRR stare centrum zostało obudowane wysoką zabudową. 18 stycznia 2011 Rada Miejska Truskawca nadała honorowe obywatelstwo miasta Truskawiec Stepanowi Banderze.




Wsiesojuznyj kurort Truskawiec
Truskawiec stopniowo, już pod koniec lat 50. XX w. przekształcono w całoroczny, bo wcześniej był tylko letnim, kurort wszechzwiązkowego znaczenia dla mas pracujących miast i wsi. Czyli takiej samej rangi jak m.in. krymska Jałta i podkaukaskie Soczi. Wybudowano na obrzeżach Truskawca 14 sanatoriów, w tym 8 należących do związków zawodowych. Łącznie na około 10 tys. miejsc. Niektóre ogromne, kilkunastopiętrowe  bloki z betonu, jak Ałmaz, Kristal czy Rubin. Ponadto dwie pijalnie wód mineralnych, centralną poliklinikę i wiele innych obiektów o znaczeniu turystycznym. Co roku przyjeżdżały do nich tłumy kuracjuszy z całego ZSRR.

Polonia w Truskawcu
Dziś w Truskawcu żyje już piąte pokolenie Polaków kochających to miasteczko, dbających o jego piękno i pamięć, a także jego liczne walory przyrodnicze i lecznicze.
W okresie międzywojennym Polacy jeździli tu między innymi do willi Mozart, w której leczył doktor Pielczar. Doktor Pielczar mieszkał w willi Park. Willa Rajmunda Jarosza Goplana, to dziś muzeum Michaiła Biłasa, która gościła marszałka Józefa Piłsudskiego, marszałka sejmu Daszyńskiego, premiera Wincentego Witosa, prezydenta Estonii Konstantina Pätsa. Latem swoje przedstawienia i koncerty dawali: Mieczysław Fogg, Jan Kiepura, orkiestra wojskowa pułku Samborskiego, a gościli także Hanka Ordonówna, Marian Hemar, Włada Majewska, Aleksander Żabczyński, Kornel Makuszyński, Julian Tuwim, Iwan Franko, Zofia Nałkowska. Ten stary romantyczny Truskawiec utrwalili w legendach, literaturze i na starych zdjęciach Schulz, Chciuka i Wierzyński.
W okresie wojennym wille pełniły funkcję szpitali, a dawna przeszłość poszła w zapomnienie. Na miejscu wielu willi wybudowano ogromne betonowe sanatoria na tysiące miejsc. Gdzie się podział urok ślicznych willi?
Dziś odrodził się sławny stary park: kwiaty, muzyka, śpiew ptaków, wiewiórki… i mineralne wody, klimat i serdeczna atmosfera przyciągają gości z całego świata, a szczególnie z Polski. Jest gdzie się odprężyć, zadbać o zdrowie, zyskać nowych przyjaciół i odjechać z postanowieniem: ja znowu tu przyjadę, wrócę.
Dziś Truskawiec to perełka Przykarpacia, najlepsze sanatorium w Europie Wschodniej, z ogromną bazą noclegową, doskonałym zapleczem lekarzy i tętniącym życiem kulturalnym i muzycznym. 


Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
W Truskawcu znajduje się rzymskokatolicki kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Powstał on w XIX wieku na miejscu wcześniejszej kaplicy. Z zewnątrz prezentuje styl neogotycki, wewnątrz neobarokowy. Po zakończeniu II wojny światowej i wysiedleniu polskich mieszkańców miasta władza sowiecka kościół zamknęła, a cenne wyposażenie wnętrza (m.in. 73  obrazy francuskich, hiszpańskich i włoskich mistrzów, podarowane do kościoła w okresie II RP, kolorowe witraże, pozłacane figury) rozgrabiono. Sam gmach świątyni został przekazany miejscowemu kołchozowi imienia ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki i służył jako magazyn nawozów sztucznych. Doprowadziło to do szybkiej dewastacji świątyni. Następnie miejscowa władza urządziła w kościele dom ateizmu (później planetarium), w tym okresie został on dodatkowo podpalony (co spowodowało zawalenie dachu), wycięto zabytkowe kolumny i zniszczono całe sklepienie, oraz zrujnowano balkon chóru.
W 1991 częściowo zwrócono parafianom świątynię w stanie zupełnej ruiny. Całkowicie oddano ją dopiero w 1993. Prace renowacyjne trwały do roku 2002, gdy świątynię poświęcił na nowo metropolita Marian Jaworski.
Oddanym dobroczyńcą tutejszego kościoła jest Polak Stanisław Czapla, urodzony w Mościskach, a od 1969 na stałe związany z Truskawcem. Od wielu lat organizuje on w kościele wieczory muzyki organowej i skrzypcowej, poezji duchowej, śpiewu i liryki, a pieniądze uzyskane z tej działalności inwestuje w świątynię, m.in. za zebrane pieniądze zakupił w Niemczech organy do kościoła.

Zobacz więcej: Truskawiec Uzdrowisko